barlinek BARLINEK
Barlinek barlinek
Menu główne
Moje Miasto
Historia Barlinka
Barlinek z lotu ptaka
Barlinek nocą...
Barlinek wczoraj i dziś
Ciekawostki z Barlinka
Gdzie to jest?
730 lat Barlinka - film
Niezbędnik
Ważne telefony
Przegląd prasy
Puls Barlinka
Echo Barlinka
Zamówienia na telefon
Pizza na telefon
VIP Pizza
Pizzeria Verona
Pizzeria Wielkopolanka
Na Murze Bar&Grill
Komunikacja
Logowanie
Polecamy
O pieczęci Barlinka w okresie międzywojennym XX wieku Drukuj Email
Oceny: / 4
KiepskiBardzo dobry 
22.02.2010.

barlinek
O pieczęci Barlinka
Informacje źródłowe, a także literatura o pieczęciach stosowanych przez władze miejskie Barlinka jest raczej niewielka. Wynika to przede wszystkim ze słabości zachowanego materiału sfragistycznego zwłaszcza z okresu średniowiecza i nowożytnego do połowy XIX wieku.

Image foto

Natomiast w aktach miejskich oraz w aktach własnych Tajnego Archiwum Państwowego w Berlinie-Dahlem (Geheimes Staatsarchiv Berlin-Dahlem) zachowały się dość szczegółowe informacje o powstaniu pieczęci władz komunalnych Barlinka w latach trzydziestych XX wieku1.

Najstarsza znana pieczęć Barlinka pochodzi z połowy XIV. Według Otto Huppa rysunek napieczętny przedstawiał bramę miejską z orłem brandenburskim (średnica 36 mm). Jednak kolejna okrągła pieczęć miejska Barlinka (średnica 33 mm), o której wspomina wspomniany heraldyk posiadała w swoim polu jedynie już orła2. W XVIII wieku, przez ponad 75 lat władze miejskie posługiwały się pieczęcią wykonaną w 1731 roku. Posiadała ona kształt owalu (25x22 mm), a legenda brzmiała *RATHS U(nd) GERICHTS SIEGEL D(er) STADT BERLINCHEN* 1731. W polu tego typariusza widniał brandenburski orzeł z rozpostartymi skrzydłami, zwrócony w prawo3.

Image
Ryc. 1 Pieczęć Barlinka z XIX wieku; AP Szczecin, AmB, sygn. 223 (brak paginacji).
Ryc. 2 Herb Barlinka wg O. Hupp, Die Wappen und Siegel…, s. 42. 


W XIX wieku Barlinek używał okrągłej pieczęci przedstawiającej w polu orła z rozpostartymi skrzydłami zwróconego w prawo, a napis w otoku brzmiał *MAGISTRAT ZU BERLINCHEN* (Ryc. 1)4. Rysunek napieczętny pochodził z herbu miasta, którym był właśnie czerwony orzeł brandenburski na srebrnej tarczy (Ryc. 2)5. Ta ostatnia pieczęć stosowana była jeszcze w 1919 roku6.

Image
Ryc. 3. Pieczęć Barlinka z 1924 roku; AP Szczecin, AmB, sygn.60 (brak paginacji).
Ryc. 4. Pieczęć rektoratu Szkoły Miejskiej w Barlinku z 1930 roku; AP Szczecin, AmB, sygn.60 (brak paginacji).

Na początku lat dwudziestych XX wieku magistrat zamówił nową okrągłą pieczęć (średnica 33 mm). Wizerunek napieczętny przedstawiał orła w polu tarczy, nad którą umieszczona była korona murowa, a po obu jej stronach zwisały jodłowe szyszki. Pierwszy z elementów udostojnienia herbu – korona murowa był wynikiem mody panującej wśród miast na przełomie XIX i XX wieku, chcących podkreślić swoją miejskość7. Natomiast motyw zwisających szyszek jodłowych po obu stronach tarczy oraz znajdujących się nad nimi wolut symbolizował lesistość okolic Barlinka8. Treść legendy brzmiała *MAGISTRAT DER STADT* BERLINCHEN* (Ryc. 3). Podobnym wizerunkiem na okrągłej pieczęci (średnica 33 mm), choć z orłem w innej nowoczesnej stylizacji posługiwał się również rektorat szkoły miejskiej (Ryc. 4)9.

Kolejna wymiana pieczęci miejskiej nastąpiła w 1934 roku związku z wprowadzeniem przez nazistów pruskiej ordynacji gminnej z 15 grudnia 1933 roku. Zmiana nie dotyczyła jednak wizerunku, gdyż pozostał nadal udostojniony herb Barlinka, ale jedynie napisu, co wiązało się z wprowadzeniem w miejsce magistratu, czyli kolegialnego organu administracji jednoosobowego zarządu miejskiego w osobie burmistrza. Z tego też względu nowa legenda otrzymała brzmienie: (swastyka) BURGERMEISTER DER STADT (swastyka) BERLINCHEN (swastyka). Ikonograficznym dodatkiem do okrągłej pieczęci (średnica 33 mm) były swastyki oddzielające w otoku części tytulatury urzędowej, a napis napieczętny wykonany był frakturą zgodnie ze wzorem określonym przez Związek Niemieckiego Pisma w Berlinie (Bund für deutsche Schrift e.V. in Berlin) (Ryc. 5)10.

Image
Ryc. 5. Pieczęć burmistrza Barlinka według wzoru z 1934 roku; AP Szczecin, AmB, sygn. 59 (brak paginacji).
Ryc. 6. Herb Barlinka z wydawnictwa O. Hupp, Deutsche Ortswappen; AP Szczecin, AmB, sygn. 64 (brak paginacji).
Ryc. 7. Pieczęć władz miejskich Barlinka wg wzoru z 1937 roku; AP Szczecin, AmB, sygn. 61(brak paginacji).

Tak wykonaną pieczęć Barlinka stosowano do 1937 roku. Wówczas to na polecenie starosty powiatowego władze miejskie wykonały nowe tłoki pieczęci miejskiej. Ta decyzja była związana z wprowadzeniem rozporządzeń wykonawczych o herbach i pieczęciach z 1937 i 1938 roku do Niemieckiej Ordynacji Gminnej (Deutsche Gemeinde Ordnung) z 1935 roku, stanowiącej kolejny element nazyfikacji administracji komunalnej w państwie niemieckim11. W związku z tymi zarządzeniami wykonawczymi władze Barlinka – podobnie jak wiele innych jednostek komunalnych – stanęły przed problemem, czy herb dotąd stosowany na pieczęci jest poprawny i zgodny z nowymi przepisami. Z tego powodu 13 kwietnia 1937 roku radca miejski Kunze w imieniu burmistrza poprosił starostę o przekazanie do Tajnego Archiwum Państwowego w Berlinie-Dahlem podania o ekspertyzę czy herb miasta z koroną murową i szyszkami jodłowymi jest poprawny. Ponadto burmistrz Barlinka poprosiła landrata, aby ten przesunął termin wprowadzenia nowych typariuszy z 1 maja 1937 roku na termin późniejszy.

REKLAMA

Archiwum berlińskie, będące głównym urzędem opiniodawczym w sprawach heraldyki samorządowej stwierdziło, że Barlinek – podobnie jak inne miasta o średniowiecznej metryce – nie musi prosić o zatwierdzenie herbu, gdyż posiada go od dawna. Natomiast w sprawie jego kształtu orzekło, że miasto posiada wolną wolę w tej sprawie. Archiwista dr Erich Kittel zasugerował jedynie, że korona murowa była elementem dodawanym do herbów w XIX wieku i obecnie już nie jest zalecana w nowych nadaniach. Szyszki uznał natomiast za zbędny element zdobniczy. Stwierdził ponadto, że miasto musi wykonać sobie pieczęć zgodnie z ministerialnym rozporządzeniem z 20 marca 1937 roku12.

Burmistrz Wunnicke zamówił pieczęcie jeszcze w 1937 roku (7 sztuk). Nowe okrągłe typariusze (średnica 33 mm) posiadały w polu napieczętnym – zgodnie z sugestią berlińskiego archiwum – jedynie godło miasta bez żadnych zdobień, czyli orła brandenburskiego w kształcie z herbarza Otto Huppa (Ryc. 6)13. Napis otokowy sporządzony frakturą brzmiał natomiast + STADTGEMEINDE + BERLINCHEN (NEUMARK) + (Ryc. 7).

Image
Ryc. 8. Pieczęć władz miejskich Barlinka poprawiona w 1939 roku; AP Szczecin, AmB, sygn. 62 (brak paginacji).


Jednakże w legendzie pieczęci z 1937 roku został dostrzeżony błąd przez władze zwierzchnie, gdyż na zamiast legendy Stadt Berlinchen burmistrz zatwierdził typariusz z napisem otokowym Stadtgemeinde Berlinchen, co było niezgodne ze wspomnianymi ministerialnym zarządzeniami z 20 marca 1937 roku i 29 września 1938 roku. Z tego też względu starosta myśliborski 16 lutego 1939 roku nakazał wymianę tłoków na nowe z poprawnym napisem w otoku. Burmistrz Barlinka wykonał polecenie władz zwierzchnich i już 11 marca nowe okrągłe pieczęcie (średnica 33 mm) wprowadzono do użycia (Ryc. 8)14. Jednak zmiana wzoru tłoka pieczęci nie objęła jedynie nieprzepisowej legendy, który tekst zapisany również frakturą zmieniono na + STADT + BERLINCHEN (NEUMARK) +, ale również dokonano korekty rysunku napieczętnego. W miejsce godła Barlinka wstawiony został bowiem herb miasta według wspomnianego już wyżej wzoru z herbarza Otto Huppa.

Pieczęcie z 1939 roku używane były przez administrację miejską do stycznia 1945 roku15.

Paweł Gut (AP Szczecin)
Publikacja za zgodą ArchNet. Pierwodruk online dostępny w ArchNet. 

Zobacz także: Historia Barlinka >>

1 Archiwum Państwowe w Szczecinie (dalej AP Szczecin), Akta miasta Barlinka (dalej AmB), sygn 63-64; Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz (dalej GStA PK), HA I Rep. 178 B2 nr 1375.
2 O. Hupp, Die Wappen und Siegel der deutschen Städte, Flecken und Dörfer. Königreich Preussen, Heft. 1 Ostpreussen, Westpreussen und Brandenburg, Frankfurt a.M. 1896, s. 44.
3 GStA PK, HA I Rep. 21 Nr 18 Fasc. 7 (bark paginacji – dokument z 1766 z tuszowym odciskiem pieczęci miejskiej i sądowej z 1731 roku).
4 Ten wzór pieczęci stosowany był prawdopodobnie od czasu reformy miejskiej w 1808 roku. Kolejne typariusze stosowane przez magistrat różniły się jedynie średnicą pieczęci. W aktach zachował się odcisk omawianej pieczęci z 1843 roku o średnicy 29 mm. Typariusz stosowany na przełomie XIX i XX wieku miał średnicę 31 mm; AP Szczecin, AmB, sygn. 67 (brak paginacji – dokument z 1843 roku), sygn. 223 (brak paginacji – pieczęć na dokumencie z 1895 roku), 340 (brak paginacji; pieczęć na dokumencie z 30 stycznia 1914 roku).
5 O. Hupp, Die Wappen und Siegel der deutschen Städte, Flecken und Dörfer. Königreich Preussen, Heft. 1 Ostpreussen, Westpreussen und Brandenburg, Frankfurt a.M. 1896, s. 42, 44; Führer durch Berlinchen und Umgebung. Bearbeitet von Lehrer Fritz Nickel, Geschichtlicher Anhang von Lehrer Hermann Mittelstädt, Frankfurt a.O. 1934, s. 6-7.
6 Pieczęcią tą ostemplowane zostały spisy wyborcze do głosowania do wyborów parlamentarnych ogólnoniemieckich z 19 stycznia 1919 roku; AP Szczecin, AmB, sygn. 346, 347 (pieczęcie na pierwszych stronach spisach wyborców z okręgów głosowania nr 1 i 2).
7 A. Gut, Herby powiatów i gmin w prowincji Pomorze w okresie międzywojennym, Szczecin 2005, s. 17.
8 GStA PK, HA I Rep. 178 B2 nr 1375 (brak paginacji – odpis pisma władz radca miejskiego Kunze z Barlinka do starosty powiatowego z 13 kwietnia 1937 roku. Kunze opisując herb motyw zwisających szyszek jodłowych nazwał labrami); AP Szczecin, AmB, sygn. 63 (brak paginacji).
9 AP Szczecin, AmB, sygn. 60 (brak paginacji – pismo rektoratu do magistratu z 6 stycznia 1930 roku).
10 AP Szczecin, AmB, sygn. 59 (brak paginacji), sygn. 72 (pismo z 8 marca 1934). Pieczęć musiała odpowiadać przepisom instrukcji ministerialnej z 26 lutego 1934 roku herbach i pieczęciach gmin; Ministerialblatt für die Preussische innere Verwaltung, 1934, s. 272; A. Gut, Herby powiatów i gmin…, s. 18.
11 Były to dwa zarządzenia ministra spraw wewnętrznych o pieczęciach urzędowych gmin i związków gmin z 20 marca 1937 roku i 29 września 1938 roku, Ministerialblatt für die innere Verwaltung, 1937, s. 447, 753; 1938, s. 1487; AP Szczecin, AmB, sygn. 63 (brak paginacji); A. Gut, Herby powiatów i gmin…, s. 19-20.
12 GStA PK, HA I Rep. 178 B2 nr 1375 (brak paginacji – odpis pisma władz Barlinka do starosty powiatowego z 13 kwietnia 1937 roku i ekspertyza archiwum w Berlinie z 21 czerwca 1937 roku); AP Szczecin, AmB, sygn. 63-64 (brak paginacji).
13 Stemple pieczęci wykonane zostały przez zakład Madrasch Buchhandlung und Verlag, Kunstgewerbe und Bürobedarf w Myśliborzu 18 sierpnia 1937 roku. W aktach miejskich zachował się również wypis z herbarza Huppa dotyczący najstarszych pieczęci i herbu Barlinka, a także naklejka – znaczek z herbem miasta z wydawnictwa przygotowanego przez Otto Huppa Deutsche Ortswappen (Bremen b.r.w.), będącego reklamowym folderem firmy Kaffee-Handels-Aktien-Gesellschaft z Bremy; AP Szczecin, AmB, sygn. 64 (brak paginacji); sygn. 61 (brak paginacji – dokument z grudnia 1937 roku).
14 AP Szczecin, AmB, sygn. 63-64 (brak paginacji). W zarządzeniach ministra spraw wewnętrznych dotyczących pieczęci władz komunalnych nakazano wprowadzenie ogólnej legendy z nazwą jednostki samorządu terytorialnego, np. Gemeinde X czy Stadt X, bez określenia dokładnego dysponenta typariusza, np. burmistrza, kasjera itd. Ostatecznie po interwencjach władz komunalnych, a także specjalistów – sfragistyków, m.in. O. Huppa władze nazistowskie zgodziły się na dodanie w legendach pieczęci przy krótkich nazwach gmin słowa „Siegel”, a także terytorialnego położenia gminy – nazwy powiatu czy regionu; A. Gut, Herby powiatów i gmin…, s. 19-20.
15 Pieczęć wzoru z 1939 roku przy dokumentach z 11 września 1941 roku i 15 marca 1943 roku; AP Szczecin, AmB, sygn. 59 (brak paginacji), sygn. 62 (brak paginacji).


Odsłon: 7216 | Drukuj

Komentarze (2)
1. 24-02-2010
 
Klein Berlinschen ;)
Ktoś tutaj widzę nie zna Historii :) trzeba Sobie coś w końcu uświadomić jak ONA powstała i jaka powinna być dalej ;) Tutaj jest inaczej niż w Świecie, ale jest to Historia :? A pieczęci są Prawdziwe i dlatego polecam Zwiedzenie Muzeum Regionalnego :zzz
 
jaroslaw2009
2. 23-02-2010
 
Jakaś pomyłka...
pewnie chodzi o pieczęcie Berlinka. Barlinek powstał w 1957r.
 
janko

  • Tylko zarejestrowanii użytkownicy mogą dodawać komentarze. Proszę zaloguj się lub zarejestruj. Rejestracja jest jednoznaczna z akceptacją regulaminu.
  • Zauważyłeś błąd w serwisie, a może masz jakąś sugestię? Zgłoś go tutaj.
  • Za wszelkie uwagi będziemy bardzo wdzięczni.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.3
Polska adaptacja - JoomlaPL.com Team

 
filmy
Sondy
Jak oceniasz zimowe utrzymanie dróg i chodników?
 
Reklama
Ogłoszenia
Dom za 130 tys. Moczydło - sprzedam
Specjalista ds. usług gastronomicznych - praca
Lokal handlowo/uslugowy - sprzedam
Sprzedam mieszkanie w centrum Barlinka
SPRZEDAM - VOLKSWAGEN POLO III
Fotorelacje
Ostatnie komentarze
17.01.19:14
 Rekord barlineckiego Fi
(1 komentarz)
17.01.07:09
 Ratowanie nietoperzy
(3 komentarze)
15.01.20:21
 Barlineckie Morsy w Koł
(5 komentarzy)
15.01.20:04
 CO DALEJ Z PLAŻĄ MIEJSK
(7 komentarzy)
15.01.18:07
 Wręczono Złote Barlinec
(1 komentarz)
Polecamy
Redakcja serwisu barlinek24.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść nadesłanych artykułów, komentarzy do nich, jak również wpisów na forum.
Wszystkie zdjęcia chronione są prawami autorskimi. Obowiązuje całkowity zakaz kopiowania i upublicznienia ich bez wiedzy i zgody autora.
Niezależny Portal Internetowy S.C. - Rok założenia 2007
Wszelkie prawa zastrzeżone.